Berlin - europejska stolica kultury i sztuki - szczycący się opinią jednej z najbardziej prestiżowych, międzynarodowych metropolii, jesienią 2026 roku zainauguruje uroczyste otwarcie wystawy „Controversial Kinship: Colonialism and National Socialism” („Kontrowersyjne pokrewieństwo: kolonializm i narodowy socjalizm”).
W Deutsches Historisches Museum ( Niemieckim Muzeum Historycznym ) w Berlinie zainicjowany zostanie projekt popularyzujący historię kolonializmu jako politycznego systemu władzy, a także narodowego socjalizmu tożsamego z totalitaryzmem i identyfikowanego z nazizmem - formą władzy obowiązującą w III Rzeszy w latach 1933 – 1945.
Wśród berlińskiego pejzażu muzealnych obiektów Niemieckie Muzeum Historyczne wyróżnia się architekturą, której twórcę - projektanta wizjonera - uhonorowano ekskluzywną Nagrodą Pritzkera, wzorowaną na Nagrodzie Nobla.
To właśnie tutaj - w artystycznej przestrzeni berlińskiego obiektu kultury - miłośnicy historii i sztuki będą mogli podziwiać obraz związanego ze Starym Sączem polskiego artysty, więźnia KL Auschwitz, absolwenta ASP w Krakowie Czesława Lenczowskiego - zatytułowany „Polowanie na lisa”.
W 1938 roku Czesław Lenczowski, student IV roku malarstwa krakowskiej ASP, wspólnie z profesorem Franciszkiem Kleinem, historykiem sztuki, wykładowcą ASP w Krakowie, odbył podróż szlakiem największych ośrodków sztuki plastycznej i architektonicznej, wizytując, m.in. Niemcy.
Jak potwierdza specjalistka Archiwum ASP w Krakowie Katarzyna Król: „Franciszek Klein organizował zagraniczne wycieczki naukowo-artystyczne jako nagrody dla studentów wykazujących najlepsze wyniki w nauce. Wycieczki odbywały się przeważnie do Berlina, Drezna, Wiednia, gdzie zwiedzano zbiory muzealne i wystawy artystyczne”.
Symboliczny powrót artysty do Niemiec, kraju kontrastów, historii i nowoczesności, nastąpi w październiku 2026 roku za sprawą wystawy, która – w założeniach organizatorów – koncentrować się będzie na porównaniu kluczowych aspektów przemocy kolonialnej i nazistowskiej XX wieku.
Historię powstania obrazu „Polowanie na lisa” utrwalił w powojennej relacji dla Miejsca Pamięci - 11 kwietnia 1974 roku - kierownik obozowego Lagermuseum Franciszek Targosz ( więzień nr 7626), notując: „Obraz ten zacząłem malować w 1943 roku i był malowany dla komendanta Hössa. W lecie 1944 dokończył go Czesław Lenczowski. Höss obrazu nie zabrał, bo nie było go w KL Auschwitz i dzięki temu obraz zachował się”.
„Bo dla Hössa był rysunek ciekawy, gdy przedstawiał jakąś scenę batalistyczną, gdy na rysunku były konie i ruch (…)” – zapisze w relacji z 8 sierpnia 1974 Franciszek Targosz.
„Polowanie na lisa” - obozowe dzieło więźniów KL Auschwitz Czesława Lenczowskiego i Tranciszka Targosza ( powojennego wicedyrektora i kustosza konserwatora Muzeum w Oświęcimiu ) - zaprezentowane zostanie w aranżacji wernisażu/wystawy: „Zwyczajny – niezwyczajny. Czesław Lenczowski – starosądecki artysta malarz, absolwent ASP w Krakowie, więzień Auschwitz – Birkenau” zaplanowanej w dniu 16 czerwca 2026 roku w przestrzeni Szkoły Podstawowej nr 1 im. ks. prof. Józefa Tischnera w Starym Sączu.
Niemcy – kraj sztuki, poetów, filozofów, mający niezaprzeczalny wkład w europejską i światową kulturę, którego pozycję we współczesnej cywilizacji kształtowały przez wieki wybitne osobowości jak, m.in. Goethe, Schiller, Mann, Kant, Beethoven, Schumann jesienią 2026 roku wizytować będzie delegacja mieszkańców Starego Sącza.
Jadwiga Postawa
fot. „Polowanie na lisa”, KL Auschwitz 1943-1944 ( ze zbiorów Państwowego Muzeum Auschwitz-Birkenau w Oświęcimiu ) – publikacja za zgodą Rodziny Czesława Lenczowskiego
